TICONDZISO
Cala leso naleso sigaba EKHASINI LELISHA uphindze udvwebele ekugcineni kwaleso sigaba.
Shiya umugca emkhatsini wetimphendvulo takho.
Caphelisisa sipelingi/lupelomagama nendlela lewakha ngayo imisho.
SIGABA A: SIVISISO UMBUTO 1
Fundza lendzaba lengentasi bese uphendvula imibuto lelandzelako.
Uma sikhuluma ngemtsetfo, sisuke sikhuluma ngentfo lebaluleke kabi. Labadzala bavame kusho kutsi umtsetfo mdzala, kantsi futsi awudzinwa; usebenta busuku nemini onkhe malanga. Ngiso sizatfu lesenta kutsi laba labasebenta emtsetfweni basebente busuku nemini, basebente onkhe emalanga. Asikho sikhatsi sekuphumula nawusebenta emtsetfweni.
Kusukela kwabaleka letiboshwa ekucaleni, lodzadze akahlali kahle, uyahlupheka. Akupheli sikhatsi lesidze angakavakashelwa ngemaphoyisa. Sengatsi nawo lamaphoyisa asenemahloni naketa lapha kaboSigadla, ngobe akukho lokunye lokutfolakala ngemkhondvo waSigadla. Njalo nje imphendvulo yaJane itsi solo akefiki. Sesishito kutsi sekukanyenti bamfundekela Jane ngaSigadla. Yini nje langayenta, lengaletsa lomnakabo ekhaya? Angawabikela emaphoyisa?
Nankha emaphoyisa lamabili lamnyama, ahamba ngemoto yemaphoyisa, ahamba ayakhuluma.
Wena ngekwakho, usho kutsi angasitjela lodzadze ngalomnakabo?'
Lisho uliphindze lelo. Mine kuyangikhanyela kutsi uyamati lapho akhona, kodvwa ngeke asitjele,' kuphendvula leli lelinye.
Ncono siyishiye lapha lemoto, mhlawumbe lamuhla singaba nenhlanhla yekumvimbetela lomtsakatsi.'
Nembala, bayishiye lemoto ekudzeni nalapho kuhlala khona Jane. Bahambe ngetinyawo balibangise khona kabo. Pho lilokishi lasePhefeni likhulu ngakanani! Lelilokishi litfolakala endzaweni yaseJozi. Uhamba udzimase udzinwe ungakafiki lapho uya khona. Kuyaphitsitela noma kusebusuku nje. Timoto temaphoyisa tiyaphambana. Tinyenti naletinye letitingelana naSigadla, kepha kwanyalo tisashaya phasi.
Lamaphoyisa lamabili eta anyonyoba, ayabukisisa kutsi kukhona yini lowabonako. Beme endzaweni lapho kute khona bogezi basetitaladini, babukisise kabo Sigadla.
Beme sikhashana, babone kutsi ngeke kubasite lokuma ekudzeni kangaka. Phela ababoni kahle kaboSigadla, kantsi noma bangabona, bangeke bambona, baphindze bamati umuntfu lolapho kulowo muti.
Khetsa imphedvulo lefanele kulemibuto lengentasi.
A IMphumalanga
Emaphoyisa awela ngephasi kwaliphi litiko?
A B C D Litiko leTemfundvo Litiko leTemphilo Litiko leTebulungiswa Litiko leTenhlalakahle 
Ngabe kusho kutsini kunyonyoba kulendzaba?
A B C D Kuhamba kakhulu Kuntjontja Kuhamba kancane ungevakali Kulala lilanga lonkhe 
Khetsa ligama leliphikisa leligama 'inhlanhla' lelisendzabeni:
A B C D Lilokishi Imphendvulo Ibhadi Emaphoyisa 
Khetsa inchazelo yalomusho losendzabeni. 'Timoto temaphoyisa tiyaphambana':
A B C D Timoto temaphoyisa tiyashayisana. Timoto temaphoyisa tiyagijima. Timoto temaphoyisa tiyangena tiyaphuma. Timoto temaphoyisa titfwala bantfu labashonile. 
Chaza similo saSigadla ukhetse kuletimphendvulo letingentasi:
A B C D Similo saSigadla besisihle. Bekatsandza emantfombatane. Bekanesimilo lesibi ngobe utfolakele asejele. Bekanatsa tjwala. 
Ngabe umtsetfo ubaluleke ngani emmangweni? Nika KUBILI. 
Kubangelwa yini kutsi emaphoyisa asebente busuku nemini? 
Emaphoyisa ayishiyelani imoto yawo ekudzeni uma aya ekhabo Sigadla? 
Kube bekunguwe Jane bewungasinikelaemaphoyiseni? Bhala emaphuzu LAMABILI. yini sihlobo sakho 
Likhaya lelivakashelwa ngemaphoyisa njalo kuchaza kutsi likhaya lelinjani? 
Nika tindlela LETIMBILI emaphoyisa langatisebentisa ekufuneni tiboshwa ngaphandle kwaleti letisetjentiswe ekufuneni Sigadla? 
Kufanele ube ngumuntfu lonjani uma ufuna kufundzela buphoyisa? Bhala emaphuzu LAMABILI. 
Fundza lesibonwa lesilandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela.
Ngiyacolisa kukwatisa
Loko ngeke kanye kuphela ngelilanga lephathi yelusuku lwami unesifo kwenteke sengcondvo. ngobe lwekutalwa, futsi bengingati kutsi angisiso senginesisu.
sidzakwa!
Sidzakwa ngumuntfu lonjani? Chaza. 
Yini lebangela loluswane lugule? 
Emalungelo agodliwe Phenya
Abefundza libanga lesingaki Lomasontfo nayekela sikolo? lenombolo ngemagama. Bhala 
Ucabanga kutsi kuliciniso yini kutsi wanatsa ishampeni kanye kuphela? Sekela imphendvulo yakho. 
Ucabanga kutsi Lomasontfo uyamati yini umntfwana wakhe kutsi wakabani? Sekela imphendvulo yakho. 
Uma ubuka buso baLomasontfo ngabe bukhombani?imphendvulo etibayeni: (Kwesaba, kutfukutsela, lusizi) Khetsa 
SAMBA SIGABA A: 30
SIGABA B: SIFINYETO UMBUTO 2
Emafasitelo ayo achachambile, atse vekelele timfa. Tivalo kulelikhaya nguleta letakhiwe ngelithayela. Nawusivala noma usivula uva sibanga umsindvo lomkhulu shengatsi siyakhonona. Ngisho nobe ngabe utsi uyanyenya, kulukhuni kwenta loko. Uvele ucetjwe ngulesivalo lesikhala kwetfuke luswane lwamakhelwane.
Mhlanga loyindvodza yakulelikhaya usebenta emahhovisi akamasipala khona lapha eMamelodi. Empeleni akumtsatsi sikhatsi lesidze kufika emsebentini wakhe. Bantfwana bakulelikhaya nguSiphiwe loyintfombatana lelitibulo, bese welanywa nguMpendulo lophindze abe wekugcina. Siphiwe uneminyaka lelishumi namibili, kantsi Mpendulo yena unelishumi leminyaka. Bafundza emabanga lalandzelanako esikilweni lesisedvute nalapha ekhaya lakubo. Siphiwe ufundza libanga lesi-6 kantsi Mpendulo yena usebangeni lesi-5.
Njengobe kunguMsombuluko nje lamuhla, Mhlanga solo bagcina kumbona ngemehlo nakaphuma aya emsebentini ngeLesihlanu. Wahamba atsembise umkakhe kutsi utawubuya amletsele imali yekutsenga kudla. Akwatiwa kutsi wabe sewudliwa yinja uyinyama yini ngobe akaphindzanga wabuya. Sibindzi sekutsi andzindze netiteshi temaphoyisa nemamoshali, LaMabuza sewuze waba naso ngobe kuyintfo lasayetayele lena. Sekuyatiwa kutsi uze atichamukele yena ngekutsandza kwakhe Mhlanga. Lokusimanga ngiko kutsi lomuntfu njengababe welikhaya wahamba abonile kutsi kute ngisho insipho yekuwasha lapha kakhe. Ayisaphatfwa-ke yemphuphu lebeyivele yaphela kusesuka liviki lelengcile.
NaboSiphiwe sewumbona emehlo tinyembeti letisolo tigelete njalo. Bantfwabakhe baya esikolweni badle tincetwana nje tesinkhwa labasiphiwe ngumakhelwane ngeLisontfo. Lokumvisa buhlungu kakhulu ngukutsi bekatisebentela, amtfola zukana wekuhle atsengela bantfwana timphahla.
SAMBA SIGABA B: 10
SIGABA C: LUHLELO NELULWIMI UMBUTO 3
Fundza letheksthi lelandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela.
Ahambe njani emalungiselelo lapha Hluphi?' 'Hheyi sengatsi ngiyaphupha Dan. Lokukhulu lokungijabulisile ngulokutsi sewucedzile kulobola. Sekuphelile lokukhiphana lebesolo sikwenta. Sekungashiwo-ke sitsandvwa kutsi makhekhe makhekhe. Ngulonemona longakhuluma atsi awukenti lutfo.'
Sitolo setitselo siletse emabhokisi etitselo letehlukene. Bosidlani angeke balibone lelidlalako. Ngiyetsemba uyenetiseka ngalamalungiselelo lengiwentile sitsandvwa.' 'Ngiyabonga mntfwanaketfu. Ngiyetsemba kutsi nasesihlala sobabili, utangiwashela, ungiphekele nekudla lokumnandzi. Angitsi Hluphi?'
A Buhlungu. B Lutsandvo. C Kujabula. D Kudvumala. 
Bhala ligama libe LINYE endzaweni yemagama ladvwetjelwe. Inkhomo lehlatjiwe iyewusikwa lapho kutsengiswa khona inyama 
Cedzela lesaga ngekukhetsa imphendvulo kuleti letilandzelako: Tandla ...
Sebentisa libito lelitsi inkhomo emishweni lemibili livete lemicondvo lelandzelako:
Losebaleni 
Lofihlakele 
Sebentisa ligama lelilandzelako emushweni kute kuvele kutsi uyayati inchazelo yalo:
Bosidlani 
Faka ligama lelitfolakala kuletheksthi lengenhla leliphikisa leli lelidvwetjelwe.
Wabindza kangaka ngabe unenkinga yini? 
Siga senkhulumo lesitsi 'makhekhe makhekhe' sisetjentiswa nakwente njani? Khetsa imphendvulo kuletilandzelako:
A Uma kushoniwe B Uma kusontfwa C Uma kushadwa D Uma kudlalwa ibhola 
Funa sisho kuletheksthi lengenhla lesisho loku lokulandzelako: Tigebengu angeke tikwati kuphazamisa. 
Yini letincola lekutsiwa kuhanjwa ngato lapha kuletheksthi? 
Ligama lelitsi titselo lishoni kuloku lokungentasi?
Ngabe uyavumelana yini nalombono lolandzelako? Sekela imphendvulo yakho.
UMBUTO 4
Fundza letheksthi lelandzelako bese uphendvula imibuto letawulandzela.
Bantfu balendzawo bahamba bakhuluma ngayo. 
Sebentisa libito 'bomake' emshweni lotakhele wona libe ngumentiwangco. 
Phindza uwubhale lomusho lolandzelako bese ulungisa emagama lanesipelingi lesingakalungi.
Gucula leligama lelikubakaki lapha kuletheksthi lisho buncane bentfo. Sibonelo: Umfana udla kudla lokumnandzi Imphendvulo: Umfana udla kudlana lokumnandzi.
Phindza uwubhale lomusho ube yinkhulumombiko 'Nibotitsengisa kahle titselo tenu bafana' kusho umtsengisi. 
Cala lomusho ngeligama lelikubakaki. Bantfu balendzawo bahamba bakhuluma ngayo. (Kusasa ...) 
Phindza uwubhale lomusho lolandzelako bese ubhala bofeleba lapho kufanele khona.
4.10.2 Imphambosi yekwentisa. Imphambosi yekwentela. 
Shano kutsi umusho ngamunye ukuyiphi indlela yesento. Khetsa imphendvulo kuleti lonikwe tona.
A B C D Indlela yesimo Indlela leyamile Indlela lephocako Indlela lecondzisako 
Bantfu bahamba bakhuluma ngayo.
A B C D Indlela lephocako Indlela lecondzisako Indlela leyamile Indlela yesimo 
Shano kwekutsi kubangelwa yini kutsi lamanye emagama lakuletheksthi abhalwe ngetinhlavu letinkhulu. [23]
SAMBA SIGABA C: 40
SAMBA: 80
